مهندس-سهراب-بهلولی-قشقایی قشقایی : پتروشیمی فیروزآباد تعطیل نمی شود بلکه جایگزین می شود

سهراب بهلولی قشقایی

اخیرا ” در شبکه های اجتماعی محلی ، بحثی شروع شده که عمدتا ” بر محور تغیرات پتروشیمی فیروزآباد تکیه دارد، 

فارغ از اینکه در اینگونه موارد ممکن است اختلاف نظرها با مبانی گروهی، باندی یا شخصی برای خوب یا بد جلوه دادن وقایع ، شایسته است به مبانی علمی، کارشناسی و معیارهای اقتصادی و منافع ملی توجه شود،لذا برحسب خواسته برخی از دوستان توضیحاتی را ارائه می کنم.

در شروع هر پروژه ای یک مطالعه امکان سنجی  و  اقتصادی انجام می شود که گزارش آن به عنوان یک سند رسمی و معتبر مبنای تصمیم های اقتصادی بعدی قرار می گیرد .

چون فعلا” موضوع پتروشیمی فیروزآباد است بحث توسعه صنعتی را به فرصتی دیگر موکول میکنیم.

درهر صنعتی چهارنیاز عامل عمده نقش اساسی  دارد ،ماده اولیه، انرژی، آب و تکنولوژی، که این نیازها در پتروشیمی نقش اساسی تری دارد.

ماده اولیه مورد مصرف پتروشیمی ها اتیلن است که طی فرآیندی از اتان تولید میشود .

اتان در شرائط نرمال در حالت گازی است که با تبدیل به اتیلن در شرائط سهل تری منتقل میشود، البته هدف از تبدیل اتان به مونومر اتیلن با باند دوگانه، امکان پذیر نمودن تولید پلیمر است.

در مطالعاتی که در دهه هفتاد از طریق شرکت ملی نفت ایران درخصوص امکان سنجی احداث واحد پتروشیمی انجام شد،فقط تولید کودشیمیائی با ترکیب خاص خود را تایید کردند ،اما با تصویب طرح توازن منطقه ای در برنامه سوم توسعه که اتفاقا”بنده در کارگروه مربوطه بودم، احداث شبکه خطوط اتیلن به منظور تحویل ماده اولیه در ورودی کارخانه با سرمایه گذاری دولت و کاهش هزینه های سرمایه گذاران ،واحد های پتروشیمیایی که تا قبل از آن صرفا”درکنار مواد اولیه و در ساحل دریا اقتصادی بودند،  در استانها و شهرستانهای مختلف هم جاذبه سرمایه گذاری پیدا میکرد،هرچند که پیش بینی آب مورد نیاز و اثرات آلایندگی زیست محیطی و آلایندگی هم از الزامات دادن مجوز بود. نمونه بارز واحد غیر اقتصادی و زیان ده واحدهای این چنینی بود که خود من که در راس هیاتی برای رسیدگی به مشکلات آن رفته بودم در گزارش برای رییس مجلس نوشتم “این واحد ( بجنورد ) تعطیل  شود مقرون به صرفه تر است ” نماینده آن شهر هم معترض بود، که داستان مفصلی دارد.

با افزایش تولید تولید اتان در پارس جنوبی و برنامه ریزی برای تولید اتیلن و پیش بینی احداث شبکه خطوط اتیلن پتروشیمی های شهرستانی شکل گرفت،  اما نحوه تصمیم گیری به زمانی بر میگردد که تصمیمات ناگهانی  گرفته می شد.

اما واحد فیروزآباد :

واحد تبدیل اتان به اتیلن است با ظرفیت۹۳۰ تا ۱۰۰۰هزارتن که با یک خط لوله وارد وبا یک خط لوله خارج میشود. شاید این اولین واحد اولیفین است که در کنار ساحل احداث نمی شود. میزان مصرف آب ۱۱.۵ میلیون مترمکعب است.

سوال های مطرح شده:

پاسخ ها بر اساس اطلاعاتی است که بنده دارم و یا نظرات کارشناسی است.

۱ – پتروشیمی فیروزآباد تعطیل و حذف میشود؟

خیر،تعطیل یا حذف نمیشود.

۲ – آیا پتروشیمی فیروزآباد بدون جایگزین به جای دیگری  (کنار دریا )منتقل میشود و درآنجا با نام فیروزآباد احداث میشود؟

خیر، واحد فیروزآباد بدون جایگزین منتقل نمیشود، نظریه ای وجود داشت که با بحران آب اینگونه واحدها به ساحل خلیج فارس منتقل شوند  ولی نام، نیروی انسانی و منافع آن متعلق به شهرستان باشد. لذا این نظریه علی رغم بحران جدی آب،  آنچنان مطرح نیست.

۳ – آیا واحد فیروزآباد با جایگزینی واحد دیگر منتقل می شود؟

چنین موضوعی مطرح است که در سطح وزیر هم مطرح شده  که درجلسه ای که با حضور نماینده محترم و وزیر محترم نفت مورد بحث بود،  بنده هم حضور داشتم که وزیرمحترم تعهد کردند با تغییر فرایند پتروشیمی فیروزآباد از اتیلن به پلی اتیلن، خوراک مورد نیاز را تامین و خط انتقال اتان از پارسیان به فیروزآباد به اتیلن تبدیل و ظرفیت آن متناسب با ظرفیت جدید فیروزآباد اضافه شود. لذا چنین امری مطرح است که موافقین و مخالفینی دارد. البته انتقال واحد اتیلن از پالایشگاه پارسیان (لامرد ) استان فارس به ساحل نیز بحث دیگری است که خارج از این موضوع است.

مقایسه دو سناریو :

۱- ارزش افزوده واحد اتیلن از واحد پلی اتیلن بیشتر است که منافع بیشتری را برای مالک یا صاحب سهام ایجاد می کند.

۲ – در واحد اتیلن میزان ایجاد فرصت شغلی کمتر از واحد پلی اتیلن است.

۳ – در واحد اتیلن یک خط لوله اتان (خوراک  ) وارد کارخانه میشود و یک خط لوله اتیلن (محصول  )خارج میشود، یعنی بقای واحد فیروزآباد وابسته به مبدا و مقصد است و اگر هر کدام از واحد های قبلی و بعدی با مشکل مواجه شوند واحد فیروزآباد هم تعطیل میشود ، اما واحد پلی اتیلن فقط از طرف مبدا وابسته است.

۴ – میزان مصرف آب پلی اتیلن از نصف واحد اتیلن هم کمتر است.

۵ -در واحد پلی اتیلن بدلیل جامد بودن محصول حمل و نقل مواد نیز فرصت شغلی و درآمد ایجاد می کند، علاوه بر آن توسعه مشاغل جنبی را نیز بدنبال دارد.

۶ – میزان سرمایه‌گذاری کمتر است.

و اما چالشهای پیش رو :

*تامین و تضمین خوراک یا مواد اولیه

که این امر بایستی از طرف وزارت نفت رسما” تعهد شود.

*تامین آب

منابع آب عبارتند از :

– آب حاصل از تصفیه فاضلاب فیروزآباد

-تامین آب از سد قیر  (سلمان )

-تامین آب از طریق شیرین سازی و انتقال از خلیج فارس که بهترین گزینه است، اما نیاز به سرمایه گذاری سنگین و عملیات اجرایی دارد.

-تامین آب از دشت فیروزآباد و سد تنگاب که امکان پذیر نیست.

بنابراین از ترکیب تصفیه فاضلاب و بخشی از سد قیر امکان پذیر است. اما باید توجه شود که اگر همین مقدار آب در کشاورزی برای تولید محصولات گرانتر باغی و کشاورزی مصرف شود چه بازدهی خواهد داشت.

شایان ذکر است که ایجاد یک کارخانه بزرگ در یک شهر فرهنگ و چهره شهر را هم متحول میسازد. در شهر معیارها از سنتی به سمت صنعتی حرکت می کند و در تغییر سطح زندگی مردم شهر تاثیرگذار است نه فقط کارکنان خود، لذا اثرات کارخانه به سمت توسعه یافتگی بیشتر است تا صرفا” تزریق پول به آن شهر.

جمع بندی:در آن حد که بنده اطلاع دارم موضوع جایگزینی است نه انتقال.

ما” یک تشکل مردمی هم از سال گذشته دراستان متشکل از مجموعه شخصیت های جناحین سیاسی و اجرائی استان شکل گرفته که بنده هم درهیات امنا هستم،  در این تشکل وزرا و استانداران سابق فارسی، حضرت آیت الله ایمانی و حضرت آیت الله دستغیب هم شرکت میکنند که اخیرا نامه ای به امضای  انجمن به وزیر نفت در خصوص عدم انتقال واحدهای پتروشیمی نوشته شده که بنده و آقای مهندس جلالی هم امضا کرده ایم که این نامه برای تثبیت اعتبارات لازم و بقیه موارد موثر و مفید است.

 سهراب بهلولی قشقایی