گرفتار-در-هزار-توی-نظام-دیوان-سالار-1024x576 سرگردان در ساختار دیوان سالار

مهدی یگانه| دست تقدیر من را هم بالاخره تسلیم خودش کرد!

 می پرسی چرا؟

 دندان روی جگر بنه ، گوش بده حال و روزگار مرا !

از قضا در این ترافیک آخر سال و خانه تکانی و نو نوا شدن همه چیز ، تا جمع و جور کردن هفت سین سفره نوروز ،  از بخت بدم  سین سرکار ما هم به یکی ادارات کشید، به قول یکی از دوستان نگارنده ام عارضم به حضورتان که روز اول که ما تشریف بردیم تا رئیس را زیارت کرده و این دیدار فتح بابی باشد برای حل مشکل ! منشی رئیس بفرمودند: که امروز روز ملاقات نیست و بروید چهارشنبه بیاید. هفته به پنج نرسیده بار دگر قصد به عزیمت اداره مذکور بنمودم ، این بار منشی خنده ای کرد بگفتا رئیس جلسه دارند و بروید چهارشنبه بعد بیاید و تکرار این قصه .

بوروکراسی یا دیوانسالاری

کلمه بوروکراسی که افزون از یک قرن بر آن می گذرد ، به صورت یکی از مهمترین مفاهیم دانش اداری و سیاسی روز درآمده است . بوروکراسی که به سازمان های بزرگ و یا مظاهر و آثار آن اطلاق می شود ، در واقع معلول پیشرفت های صنعتی ، اقتصادی و سیاسی است .

اختلاف بین کشورهای پیشرفته و در حال توسعه ، در استفاده از سازمان های بزرگ متناسب با پیشرفت و تحول در اقتصاد و صنعت آن ها ، در آن است که در کشورهای عقب مانده یا سنتی نگهداشته شده ، تناسب لازم بین رشد بوروکراسی و سایر اجزای نظام اجتماعی و هماهنگی مورد نیاز در این زمینه حفظ نشده است . در نتیجه بوروکراسی که در کشورهای پیشرفته توانسته موجب پیشرفت و دگرگونی در جامعه شود ، در کشورهای در حال توسعه به عاملی بازدارنده بدل شده است .

در ایران ، به دلیل عدم رشد و تکامل بوروکراسی ، تمامی مظاهر ناخوشایند استفاده از آن به حساب کارانبودن این قبیل سازمان ها گذاشته می شود . فرهنگی بوروکراتیک، قرطاس بازی  ، جمود فکری ، بی اعتباری ، نداشتن پیوند با جامعه و عدم شناخت مسائل و مشکلات ارباب رجوع ، اسراف در مصرف منابع محدود جامعه و سرانجام عامل بازدارنده راه رشد و پیشرفت سریع اقتصادی و اجتماعی در کشور از جمله مشخصه ها و عنوان هایی است که در گوشه و کنار از زبان مردم خطاب به سازمان های بزرگ و به ویژه عمومی اطلاق می کنند .

آیا به راستی بوروکراسی مظهر ناپسندی و مانع و رادع راه رشد و پیشرفت کشور است ؟

با این وجود برای پرهیز از اثرات منفی جانبی و ایجاد حالت تدافعی و بی تفاوتی در کارکنان ضرورتاً می بایستی از ان چنان مقرراتی استفاده به عمل آورده شود که ضمن جامع و مانع بودن آن ها موجبات جلوگیری از رشد و تعادل فکری مجریان و مسئولان و باعث دلسردی و سردرگمی آنان در اجرای مقررات نشود . از این گذشته استفاده از سیستم ها و روش های اداری مناسب تر ضرورت دارد ، چه تنها به مدد به کارگیری سیستم های نوین اداری است که می توان به احتیاجات واقعی جامعه و رفع سریع آن ها پرداخت و از طریق آن به حفظ منابع مادی و انسانی که در اختیار اجتماع است ، همت گماشت .

آموزش – هنگامی بوروکراسی به عامل بازدارنده در جهت اعتلاء و رشد و توسعه اجتماعی و اقتصادی بدل می شود که متناسب با تحولات و رویدادهای حاصله در آن بخش ها از پیشرفت و تکامل بازایستد . برای جلوگیری از این وضعیت و استفاده مؤثر از بوروکراسی به عنوان وسیله ای مفید در جهت دستیابی به هدف های توسعه بازسازی و رونق مجدد آن امری واجب و ضروری است . این مهم به دست نخواهد آمد مگر این که طی برنامه های آموزشی منظمی به طور مرتب کارگزاران و مجریان دست اندرکار بوروکراسی تحت آموزش و تعلیمات عالیه لازم قرار گیرند و تنها در این صورت است که امید به اعتلاء و تحول در “بوروکراسی حاکم بر ماشین دولتی ایران ” متناسب با احتیاجات متحول جامعه ایران وجود خواهد داشت . اینکه امروز بواقع ما درچه نقطه ای قرار داریم مبحثی جداگانه است که نیازمند نوشتاری دیگر است !( دکتر فریدون وردی نژاد)